04 Şubat 2015
216 okunma
0
Yumurtalık Yaşı

Yumurtalık Yaşı

YUMURTALIK YAŞINIZI KONTROL EDİN!

Son yıllarda bebek sahibi olamayan çift sayısı maalesef giderek artmakta

Bir takım çevresel ve genetik nedenlerle hem erkekte hemde kadında infertilite ( kısırlık ) sorunu gündemde daha çok yer edinmekte

Ancak konu hakkında bilinçlenerek çoğu zaman çiftlerde büyük  bedensel ve ruhsal sorunlara neden olan “bebek sahibi olamama”  “erken menopoz sorunları” na dikkat çekmek istedik.

Birtakım basit testler ve incelemelerle kadınlar erken menopoz riski taşıyıp taşımadıkları, bebek sahibi olmakta güçlükle karşılaşıp karşılaşmayacakları konularında bilgi sahibi olabilirler. Dahası iş işten geçmeden bir takım önlemler alarak sorunlar,  büyük problemlere dönüşmeden çözümler üretebilirler.

erken menopoz , yumurta sayısı

erken menopoz , yumurta sayısı

 

Herşey  Ana rahminde  başlıyor

Birçok yönden benzerlik gösteren kadın ve erkek vücudu üreme hücresi üretme konusunda farklılık göstermekte. Erkeklerde yaşam boyunca üreme hücresi ( sperm ) üretimi devam etmekte. Maalesef bayanlar bu kadar şanslı değil bu konuda. Herşey daha dünyaya gelmeden anne karnında küçük bir kız bebekken başlıyor. Kız bebeğin yumurtalıklarına belli sayıda yumurta bırakılıyor.  Bu sayı her bayanda farklılık göstermekte ve günümüz bilgileri dahilinde bu sayı doğumdan sonra artmamakta. Dünyaya geldikten sonra sağlıklı bir şekilde büyüyen kız bebek  ergenlik döneminde adetlerin başlamasıyla genç kız olarak yaşama devam etmekte. Böylelikle her adet döneminde yumurtalıklardaki yumurta sayısı  bir miktar azalmaya devam etmekte. Kimi genç bayanlar şanşlı olmakta ve çok sayıda yumurta ile dünyaya gelmekte. Ancak kimi zaman doğum öncesi verilen bu hazine yeterli olmamakta ve yumurta sayısı yirmili otuzlu yaşlarda azlamaya başlamakta. İşte bu yumurtaların azalması ile bebek sahibi olmak güçleşmekte. Yumurtaların bitmesi ise menopoz anlamına gelmekte.

 

Neden yumurta sayısı azalıyor?

Aslında çoğu şey genetikte yatmakta . Eğer özellikle annede yada yakın akrabalarda erken menopoz varsa kadınların  erken menopoz konusunda çok daha uyanık/ bilinçli olması zorunlu. Eski zamanlarda cok erken yaşlarda yapılan evlilikler nedeniyle erken menopoz riski olsa da kadınlar 30 lu yaşlarınıa gelmeden birkaç evlat dünyaya getirebilmekte idi. Ancak eğitim iş konuları ve toplum standartlarının değişmesi nedeniyle evlilik yaşı giderek  otuzlu yaşlara dayanmış durumda. Bu da yumurta sayısında azalmanın bebek sahibi olmaya olan olumsuz etkisini arttıran bir durum.

Genetik nedenlerin dışında küresel ısınma radyoasyon cep telefonları kimyasallar doğal olamayan besinler çevre ve hava kirliliği hem kadında hem erkekte üreme hücrelerini ciddi olarak olumsuz etkiliyor. 50 yıl önce dünya genelinde 100 milyon olan sperm sayısı 20 yıl önce 20 milyona gerilemiş iken dünya sağlık örgütünün son araştırmalarına göre geçtiğimiz 2-3 yıl içinde 15 milyonlara kadar düşüş gösterdi.

Biz infertilite ile ilgilenen hekimler olarak yumurta ve sperm sayısında azalma sorunu yaşayan çiftlerle her geçen gün biraz daha artan sıklıkla karşılaşıyoruz. Bu da önümüzdeki yıllarda yumurta ve sperm sayısında ciddi azalmaların olacağını gösteren bir işaret olarka değerlendirilmeli.

 

Yaş önemli faktör  / 35 yaş’a dikkat!

 

Ailede hiçbir erken menopoz gebe kalamama sorunu öyküsü olmasa bile  hiçbir jinekolojik yakınma görülmese dahi  sağlıklı bir kadında 35 yaş önemli bir sınır bebek sahibi olma açısından. 35 yaş kuşağından sonra yumurta sayısında ve kalitesinde azalmalar daha sık gözükmeye başlıyor. Tabi ki bu sınırın istisnaları olmakla birlikte bebek planlayan çiftlerin bu planlarını 35 yaşın ötesine fazla ertelememelerini önemle öneriyoruz.

 

Vücudunuz sizi uyarıyor olabilir!

Aslına bakarsanız vücudumuz mükemmel bir organizma. 1992 yılından bu yana tıp bilmini öğrenmeye vücudumuzu keşfetmeye çalışıyorum.  Okudugum her bir kitapta makale de edindiğim yeni bilgiler şaşırtıcı ve hayranlık uyandırıcı.

Biraz dikkatli olursak vücudumuza ses verir onu dinlersek sorunları cok erken farkedebiliriz. En değerli hazinemiz sağlığımızı bedenimizi nasıl bu kadar ihmal edebiliyoruz anlamak cok güç .

Yumurta sayısında azalma konusunda  adet düzensizliklerinin en önemli belirtilerden bir olduğu her zaman akılda tutulmalı . 21 günden daha sık gelen ya da 45 günden fazla olan gecikmelerde mutlaka doktor değerlendirmesi önerilmekte.

Adet düzensizliklerinin yanısıra ateş basmaları terleme hissizlik isteksizlik karamsarlık genital bölgede kuruluk hissinin olması yumurtalık yaşında sorunları işaret edebilir.

Ailede Erken Menopoz

Ailede erken menopoz varsa  üsttte sıralanan belirtiler olmasa da mutlaka gerekli testlerle yumurta sayısı ve yumurtalık yaşı kontrol edilmesi gerekli

Özellikle annedeki 40 yaşından önce görülen menopoz olması  durumunda yıllık kontroller ile yumurtalık yaşı kontrol edilmeli

 

Yaşam şekliniz önemli!

Genetik nedenlerin aile hikayesinin yanında yaşam şekli de yumurtalık yaşını etkileyen önemli bir durum.

Düzensiz yaşam yetersiz uyku aşırı kilo kötü beslenme sigara gibi kimyasallara kanserojenlere maruziyet,  yanlış teknikle yapılan yumurtalık amelıyatları, kemoterapi ve radyoterapi tedavileri  yumurtalık yaşını olumsuz etkilerken dengeli beslenme sağlıklı yaşam egzersiz spor kimyasallardan uzak kalma yumurtalık yaşına son derece olumlu etkı göstermekte.

Egzersiz Spor

Nasıl duş almak dişlerimizi fırçalamak rutin günlük aktiviteler ise spor ve egzersizde 7 den 70 e yaşamımızın parçası olması gerekli. Spor sadece beden sağlığı için değil ruh sağlığı içinde son derece gerekli bir aktivitedir. Düzenli yapılan spor  fazla kiloları önlediği gibi düzenli adet döngüleri içinde faydalıdır.

Unutulmaması gereken bir husus, gün içinde çok hareketli olmak çok iş yapmanın spor olmadığıdır. Hiçbir imkan olmaması halinde yarım saat hızlı tempo da yürüyüşler yapılması önerilir.

Sağlıklı Beslenme

Düzenli yapılan egzersiz kadar önemli hususta sağlıklı beslenmedir.  Son yıllarda giderek ülkemizde de yaygınlaşan fast food gıdalar kan şekerini yükselten glisemik indeksi yüksek gıdalar kolay kilo alınmasına adetlerin düzeninin bozulmasına neden olabilirler.  Şeker tatlı yağlı hamur işi pasta kek kurabiye fast food patates pirinç beyaz ekmek,  aşırı meyve tüketmek yerine et süt yumurta balık tavuk bulgur pilavı sebze yemeklerine öğünlerde yer verilmelidir.

 

Ultrason ile değerlendirme

Yumurtalık yaşının tayininde çok önemli bir yer tutar ultrason ile değerlendirme. Konusunda deneyimli jinekolog ya da tüp bebek uzmanı yumurtalıklarda bulunan yumurta sayısını ve kalitesini değerlendirebilir.

 

Kan Testleri: 

Ultrasonla değerlendirmenin yanısıra elde daha objektif bir bilgi olması isteniyorsa ya da ultrason yeterince net bilgi sağlamamışsa kan testleri ile yumurtalık yaşı hakkında bilgi sahibi olabiliriz. Kan testleri,  adet döneminde yapılması gereken hormon testlerini ve adetten bağımsız olarakta yapılabilen AMH testlerini içerir.

 

Dr Zeki SALAR

Memorial Hastanesi İstanbul Tüp Bebek Merkezi

BİR YORUM YAZ

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.